Meniscusletsel

Een meniscusletsel is een beschadiging van de binnen- of buitenmeniscus van de knie. Het letsel kan ontstaan tijdens een plotselinge draaibeweging, bijvoorbeeld bij het sporten, maar ook door geleidelijke veranderingen in het meniscusweefsel. Veelvoorkomende klachten zijn pijn, zwelling en beperkingen bij het buigen of strekken van de knie. Afhankelijk van het type letsel kan de behandeling bestaan uit fysiotherapie of een operatieve ingreep.

Wat is een meniscusletsel?

In iedere knie bevinden zich twee menisci: de binnenmeniscus (mediale meniscus) en de buitenmeniscus (laterale meniscus). Dit zijn halvemaanvormige structuren van stevig kraakbeenachtig weefsel tussen het bovenbeen en het onderbeen.

De menisci zorgen voor een goede verdeling van de belasting over het kniegewricht, dragen bij aan de stabiliteit van de knie en helpen schokken op te vangen.

Bij een meniscusletsel ontstaat een scheur of andere beschadiging in het meniscusweefsel. De locatie, vorm en omvang van het letsel kunnen verschillen. Niet iedere meniscusscheur veroorzaakt klachten of heeft een operatieve behandeling nodig.

Hoe ontstaat een meniscusletsel?

Er wordt onderscheid gemaakt tussen traumatische en degeneratieve meniscusletsels.

Traumatisch meniscusletsel

Een traumatisch meniscusletsel ontstaat door een plotselinge belasting van de knie, vaak tijdens een draaibeweging waarbij de voet op de grond blijft staan. Dit komt onder andere voor bij voetbal, tennis en andere sporten waarbij veel wordt gedraaid, geremd en van richting veranderd.

Een meniscusletsel kan ook ontstaan in combinatie met ander knieletsel, zoals een voorste kruisbandruptuur.

Degeneratief meniscusletsel

Bij een degeneratief meniscusletsel verandert de kwaliteit van het meniscusweefsel geleidelijk. Hierdoor kan een beschadiging ontstaan zonder duidelijk traumatisch moment, bijvoorbeeld tijdens hurken, opstaan of een dagelijkse activiteit.

Degeneratieve meniscusletsels komen vaker voor naarmate de leeftijd toeneemt en kunnen samengaan met artrose van de knie.

Wat zijn de symptomen van een meniscusletsel?

De klachten zijn afhankelijk van het type letsel, de locatie van de beschadiging en eventuele bijkomende knieproblemen.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

Pijn aan de binnenzijde of buitenzijde van de knie.
Pijn bij hurken, draaien of diep buigen van de knie.
Zwelling of vochtophoping in het kniegewricht.
Een klikkend, haperend of blokkerend gevoel tijdens het bewegen.
Een beperking bij het volledig buigen of strekken van de knie.
Pijn of onzekerheid tijdens wandelen, traplopen of sporten.

Deze symptomen kunnen ook voorkomen bij andere knieaandoeningen. Alleen op basis van de klachten kan daarom niet met zekerheid worden vastgesteld of de meniscus beschadigd is.

Hoe wordt een meniscusletsel vastgesteld?

De diagnose wordt gesteld op basis van het ontstaan van de klachten, de symptomen en lichamelijk onderzoek van de knie.

Tijdens het onderzoek wordt onder andere gekeken naar de beweeglijkheid van de knie, zwelling, drukpijn en de reactie op specifieke bewegingen en meniscustesten. Daarnaast wordt onderzocht of er aanwijzingen zijn voor ander knieletsel, zoals een beschadiging van de kruisbanden.

Een MRI-scan kan worden gebruikt om een meniscusbeschadiging en eventueel bijkomend letsel in beeld te brengen. Een MRI is echter niet bij iedere verdenking op een meniscusletsel noodzakelijk. De behoefte aan aanvullend onderzoek hangt af van de klachten, onderzoeksbevindingen en mogelijke behandelkeuzes.

Hoe wordt een meniscusletsel behandeld?

De behandeling is afhankelijk van het type meniscusletsel, de ernst van de klachten, eventuele bijkomende beschadigingen en de mate waarin de knie beperkt is.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen een conservatieve behandeling zonder operatie en een operatieve behandeling.

Conservatieve behandeling

Veel meniscusletsels kunnen zonder operatie worden behandeld. Met name bij degeneratieve meniscusletsels zonder een daadwerkelijke blokkade van de knie wordt doorgaans begonnen met een conservatieve behandeling.

In de eerste periode ligt de nadruk op het verminderen van de klachten, het herstellen van de beweeglijkheid en het geleidelijk hervatten van dagelijkse activiteiten.

Fysiotherapie kan bestaan uit:

Oefeningen voor het verbeteren van de buiging en strekking van de knie.
Krachttraining voor de quadriceps, hamstrings en heupspieren.
Oefeningen voor stabiliteit en neuromusculaire controle.
Het geleidelijk opbouwen van wandelen, traplopen en andere dagelijkse activiteiten.
Sportspecifieke oefeningen wanneer terugkeer naar sport aan de orde is.

De belasting wordt aangepast aan de klachten, de reactie van de knie en het herstel van de kniefunctie.

Operatieve behandeling

In bepaalde situaties kan een operatie noodzakelijk of passend zijn. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een verplaatste meniscusscheur die de knie blokkeert of bij specifieke traumatische meniscusletsels.

Er zijn twee veelvoorkomende operatieve behandelvormen:

Meniscushechting: het gescheurde meniscusweefsel wordt gehecht, zodat het de mogelijkheid krijgt om te herstellen.
Partiële meniscectomie: het beschadigde gedeelte van de meniscus wordt verwijderd, waarbij zoveel mogelijk gezond meniscusweefsel behouden blijft.

Of een meniscus gehecht kan worden, hangt onder andere af van de locatie en vorm van de scheur, de kwaliteit van het weefsel en de doorbloeding van het beschadigde gebied.

Revalidatie na een meniscusoperatie

Het verloop van de revalidatie is afhankelijk van de uitgevoerde operatie. Na een meniscushechting is doorgaans een voorzichtiger opbouw nodig dan na een gedeeltelijke verwijdering van de meniscus.

Revalidatie na een meniscushechting

Na een meniscushechting heeft het gehechte weefsel tijd nodig om te herstellen. In de eerste periode kunnen beperkingen gelden voor de toegestane belasting en buiging van de knie.

De revalidatie richt zich eerst op het herstellen van de beweeglijkheid binnen de toegestane grenzen, het activeren van de bovenbeenspieren en het geleidelijk verbeteren van het looppatroon.

Vervolgens wordt de belasting uitgebreid met krachttraining, stabiliteitsoefeningen en functionele bewegingen. Hardlopen, springen en draaibewegingen worden later in het traject toegevoegd wanneer het herstel dit toelaat.

De exacte opbouw is afhankelijk van het type meniscushechting en het nabehandelingsprotocol van de orthopedisch chirurg.

Revalidatie na een partiële meniscectomie

Na het gedeeltelijk verwijderen van de meniscus kan de belasting meestal sneller worden opgebouwd dan na een meniscushechting.

De eerste fase richt zich op het verminderen van zwelling, het herstellen van de volledige kniestrekking, het verbeteren van de buiging en het normaliseren van het looppatroon.

Daarna wordt de belasting geleidelijk uitgebreid met krachttraining en functionele oefeningen. De terugkeer naar zwaardere werkzaamheden en sport is afhankelijk van het herstel van de kniefunctie en de reactie op toenemende belasting.

Hoe lang duurt het herstel van een meniscusletsel?

De hersteltijd verschilt per persoon en is afhankelijk van het type letsel en de gekozen behandeling.

Bij een conservatief behandeld meniscusletsel kunnen de klachten gedurende enkele weken tot maanden geleidelijk afnemen. Bij degeneratieve meniscusletsels wordt doorgaans gedurende minimaal drie maanden een conservatieve behandeling overwogen voordat een operatieve behandeling opnieuw wordt beoordeeld.

Na een partiële meniscectomie kunnen dagelijkse activiteiten en sport vaak eerder worden hervat dan na een meniscushechting.

Na een meniscushechting duurt de revalidatie doorgaans meerdere maanden. Terugkeer naar sport vindt vaak pas na drie tot zes maanden of later plaats, afhankelijk van het type scheur, de uitgevoerde operatie en het herstel.

Wanneer kun je weer sporten na een meniscusletsel?

De terugkeer naar sport is afhankelijk van de belastbaarheid van de knie en de eisen die de betreffende sport stelt.

Voor het hervatten van hardlopen, springen en sporten met draaibewegingen wordt onder andere gekeken naar:

De aanwezigheid van pijn en zwelling.
De beweeglijkheid van de knie.
De kracht van de quadriceps en hamstrings.
De stabiliteit en controle tijdens functionele bewegingen.
De reactie van de knie op toenemende sportbelasting.

Bij sporten zoals voetbal, basketbal en tennis is doorgaans een uitgebreidere opbouw nodig dan bij activiteiten met een relatief voorspelbare belasting, zoals wandelen of fietsen.

Na een meniscusoperatie worden eventuele beperkingen vanuit het operatieve nabehandelingsprotocol meegenomen bij de terugkeer naar sport.

Wanneer is aanvullend medisch onderzoek nodig?

Wanneer de knie na een letsel daadwerkelijk op slot zit en niet meer volledig gestrekt kan worden, is snelle medische beoordeling belangrijk. Dit kan passen bij een verplaatste meniscusscheur die het kniegewricht mechanisch blokkeert.

Neem dezelfde dag contact op met de huisarts bij een echte slotstand, wanneer je na een ongeval helemaal niet op het been kunt staan of wanneer de knie binnen korte tijd sterk opzwelt na een trauma.

Ook bij aanhoudende zwelling, toenemende klachten of onvoldoende herstel kan aanvullend onderzoek nodig zijn.